نوحه‌ی اکبریّه

باخدی چون اکبری‌نین نیزده لیلا اوزونه،

گوردی زلفی توکولوب چون شب یلدا اوزونه،

گلدی شوره دئدی: ای شمع شبستانیم اوغول،

یئتمه‌دین کام مراده مه تابانیم اوغول،

حشره تک دیلده قالیب چخمادی بو جانیم اوغول،

گلمه‌ییدی آنان، ای کاش، بو دونیا اوزونه

ای صبا! بیرجه اس، اول زلف پریشانی داغیت،

خانمان دل ویرانه‌ی لیلانی داغیت،

دلی ویرانه‌ی لیلا کیمی دونیانی داغیت،

قویما دوشسون داخی اول زلف سمن‌سا اوزونه

چون کنار ائتدی صبا زلف شکن پر شکنی،

گورونوب هاشمی خال ایله خط والحسنی،

محو اولوب جمله‌سی توکدویئده دف، دائره‌نی،

بیر باخیب اکبره، بیر باخدیلا لیلا اوزونه

قاشلارین طاغی اوغول سوره‌ی یاسین اوخویور،

باخسا هر کیم اوزونه آیه‌ی تحسین اوخویور،

اهل قرآندی بولار جمله‌سی «طا- سین» اوخویور،

نئجه چکدیله قیلینج مظهر «طاها» اوزونه؟

دئدیلر کیمدی بو عورت بیزی نالان ائله‌ین،

یوخسا لیلادی بو مجنون کیمی افغان ائله‌ین،

سنی، ای تازه جوان قانینا غلطان ائله‌ین،

نئجه محشرده باخار حضرت زهرا اوزونه؟

ائتدیلر چاه زنخدانینا حسرتله نظر،

زر خرید اولماق اوچون بیر- بیرینه وئردی خبر،

توکدولر شمعِ زلیخالاری چون اشک بصر،

باخدیلار حسرت‌ایله یوسف بطحاء اوزونه

عارضین صفحه‌ی انجیل خداوند ودود،

نیزه باشیندا باشین هم اوخویور سوره‌ی هود

دئیه‌سن نیزه آیاغیندا دوروب قوم یهود،

دارین اوستونده باخیرلار هامی عیسی اوزونه

مظهر حسننه عنبر رخ آلیندی سنین،

آیه‌ی «شمس ضحا» مهر جمالیندی سنین،

سوره‌ی «نون- قلم» هاشمی خالیندی سنین،

کاکلین پرده چکیب لیلة الاسرا اوزونه

باشداکی شور شهادتدی سنین تاجین اوغول،

عارضین کعبه، حرملر هامی حجاجین اوغول،

رفرفین نیزه مبارکدی بو معراجین اوغول،

قاشلارین قبله‌دی «قوسین او ادنی» اوزونه

گه اوزون آئینه‌ی مصحف و تورات و زبور،

آتش طور تجلّادی جمالیندا ظهور،

مصر دیر شام بو قبطی‌لره، یا وادی طور،

آل فرعون گلیب باخماغا موسی اوزونه

«صابرا» هر ایل عزا ساخلا علی اکبره سن،

کربلاده گلیب آغلا، او شهِ داوره سن،

گل قیامتده بو جمع ایله صف محشره سن،

قالما حسرت ایکی دونیاده بو مولا اوزونه

میرزه علی اکبر صابیر

مهِ محرّمین تازه هلالی

 

عرصه‌ی عالمین یئنه وضعی بلالی گورسه‌نیر،

یوخسا ثباتِ عالمین حینِ زوالی گورسه‌نیر!

آینه‌ی جهاندا بیر سرعتیِ غم نماله‌نیر،

وقعه‌ی نوح دور مگر کیم یئنه ابتداله‌نیر؟

یوخسا سنینِ عالمین گونلری انتهاله‌نیر؟

یاکی، مهِ محرّمین تازه هلالی گورسه‌نیر،

ای افق، اولما منجلی عرصه‌‌ی فاجعات اوچون،

ائتمه عیان هلالینی ماتمِ کاینات اوچون،

تیغ جفایه کسمه بو تشنه‌لری فرات اوچون،

نهر فراته باخ، نئجه ماء زلالی گورسه‌نیر!

آی آچیلان صباخِ غم، شام اول آچیلما بیر زمان!

یثرب و مکه سرورین سالما بلایه، الامان!

گرچی عراقه جلب ائدیر میرِ حجازی کوفیان،

لیک بو یولدا اونلارین اوزگه خیالی گورسه‌نیر!

گئتمه، دور، ای قطار غم! گور اوجالان نوالری،

چکمه دیار غربته بو وطن آشنالری،

دوز دئییل اهل کوفه‌نین عهدلری، وفالری،

عهد شکن‌دیر عاقبت، گرچی وفالی گورسه‌نیر!

گریه‌ی زاریم ائتمه‌دی عالمی غرق اشک تر،

جانِ جهانی توتمادی آتشه، اودلانان جگر،

باشلا فغانه باری، ای بولبولِ طبعِ نوحه‌گر،

سنله بلالی «صابرین» باشی بلالی گورسه‌نیر

میرزه علی اکبر صابیر

فغان ائیله‌میسن

دیدیم: ای غنچه دهن، کونلومی قان ائیله‌میسن!

دیدی: «بی‌جا یئره عشقمده فغان ائیله‌میسن»!

دیدیم: انصاف ائیله اینجیتمه منی عاشقینم...

دیدی: «گئت!،سرّیمی دنیایه عیان ائیله‌میسن»

دیدیم: آغلاتما منی سرو بویون شوقینده!

دیدی: «گوز یاشینی بیهوده روان ائیله‌میسن»

دیدیم: آخر گوزلیم، باغ و بهاریم سنسن

دیدی: «سن عمرینی حسرتله خزان ائیله‌میسن»

دیدیم: آز چکمه‌میشم گوزلرینین حسرتینی

دیدی: «اؤز کونلونی یئر سیز نگران ائیله‌میسن»

دیدیم: عشقینده اسیرم، منه بس خیری نه‌دیر؟

دیدی: «اولده بو سوداده زیان ائیله‌میسن»

دیدیم: عشق آتشی نیلر منه؟ قورخان ده‌گیلم

دیدی: «بیچاره یانارسان! نه گومان ائیله میسن»؟

دیدیم: ای گل! من ازلدن‌ده گوزه‌ل عاشقیم

دیدی: «سن روحینی عشق‌ائیله جوان ائیله‌میسن»

دیدیم: هر گون سر کوی‌ینده دولانماقدر ایشیم

دیدی: «واحد، نه گوزه‌ل یئرده مکان ائیله‌میسن»

علی آقا واحد

دلِ آزرده

دلِ آزرده چون شمع شبستان تو می‌سوزد

چه غم دارم؟ که این آتش به فرمان تو می‌سوزد

متاب امشب به بام من چنین دامن کشان ای مه!

که دارم آتشی در دل که دامان تو می‌سوزد

خطا از آهِ آتش‌بار من بود ای امید جان!

که هر دم رشته‌های سست پیمان تو می‌سوزد

خیالش می‌نشیند در تو امشب ای دلِ عاشق!

مکن این آتش افشانی، که مهمان تو می‌سوزد

کنارت را نمی‌خواهم، که مقدار تو می‌کاهد

کتاب عشق مایی، برگ پایان تو می‌سوزد

نهان در خود چه داری ای نگاه آتشین امشب؟

که پرهیز حیا را برق سوزان تو می‌سوزد

گریزانی ز من، چون لاله از خورشید تابستان؛

مگر از تابشم، ای نازنین! جان تو می‌سوزد؟

سراب دل‌فریب عشق و امیدی، چه غم داری؟

که چون من تشنه کامی در بیابان تو می‌سوزد

چه سودی برده‌ای، سیمین ز شعر و سوز و ساز او؟

غزل سوزنده کمتر گو، که دیوان تو می‌سوزد...

سیمین بهبهانی

غرور

سال‌ها پیش از این به من گفتی

که "مرا هیچ دوست می‌داری"؟

گونه‌ام گرم شد ز سرخی شرم

شاد و سرمست گفتمت: آری!

باز دیروز جهد می‌کردی

که ز عهد قدیم یاد آرم

سرد و بی‌اعتنا تو را گفتم

که "دگر دوستت نمی‌دارم!"

ذره‌های تنم فغان کردند

که، خدا را! دروغ می‌گوید

جز تو نامی ز کس نمی‌آرد

جز تو کامی ز کس نمی‌جوید

تا گلویم رسید فریادی

کاین سخن در شمار باور نیست

جز تو، دانند عالمی که مرا

در دل و جان هوای دیگر نیست

لیک خاموش ماندم و آرام:

ناله‌ها را شکسته در دل تنگ

تا تپش‌های دل نهان ماند،

سینه‌ی خسته را فشرده به چنگ

در نگاهم شکفته بود این راز

که "دلم کی ز مهر خالی بود"؟

لیک تا پوشم از تو، دیده‌ی من

برگلِ رنگ رنگِ قالی بود

دوستت دارم و نمی‌گویم

تا غرورم کشد به بیماری!

ز آن‌که می‌دانم این حقیقت را

که دگر دوستم... نمی‌داری...

سیمین بهبهانی

دختر ترنج

محبوبِ من! نگاه دو چشم تو

آشوب زای و وسوسه انگیزست

مطبوع و دلپذیر و طرب افزاست

خورشید گرم نیمه‌ی پاییزست

از روزن دو چشم تو می‌بینم

آن عالمی که دلکش و دلخواه است

افسوس می‌خورم که چرا دستم

از دامن امید تو کوتاه است

آیینه‌ی ‌دو چشم درخشانت

راز مرا به من بنماید باز؛

یعنی شعاع مهر که در من هست

از چشم تو به سوی من آید باز...

این حال التهاب به چشمت چیست؟

گویی نگاه گرم تو تب دارد

می‌بوسدم به تندی و چالکی

ای وای... دیدگان تو لب دارد!

محبوبِ من! دریغ نمی‌دانی:

هرگز مرا به سوی تو راهی نیست

حاصل ز بی‌قراری و مشتاقی

غیر از نگاهِ گاه به گاهی نیست...

من دامن سیاه شبانگاهم

تو شعله‌ی سحرگهِ خورشیدی

از من به غیر دود نخواهد ماند

خورشید من! به من ز چه خندیدی؟

من دختر ترنج و پریزادم

ای عاشق دلیر جهانگیرم

مگشا به تیغ تیز، غلافم را

کز وی برون نیامده می‌میرم

من قطره‌های آبم و تو آتش

من با تو سازگار نخواهم شد

تنها دمی چو با تو درآمیزم

چیزی به جز بخار نخواهد شد

اما، نه، هر چه هستم و هستی باش

دیگر نمانده طاقت پرهیزم

آغوش گرم خویش دمی بگشای

تا پیش پای وصل تو جان ریزم...

سیمین بهبهانی

نیلوفر آبی

کاش من هم، همچو یاران، عشق یاری داشتم

خاطری می‌خواستم یا خواستاری داشتم

تا کشد زیبا رخی بر چهره‌ام دستی ز مهر،

کاش، چون آیینه، بر صورت غباری داشتم

ای که گفتی انتظار از مرگ جان‌فرساتر است!

کاش جان می‌دادم اما انتظاری داشتم

شاخه‌ی عمرم نشد پر گل که چیند دوستی

لاجرم از بهر دشمن کاش خاری داشتم

خسته و آزرده‌ام، از خود گریزم نیست، کاش

حالت از خود گریزِ چشمه ساری داشتم

نغمه‌ی سر داده در کوهم، به خود برگشته‌ام

که به سوی غیر خود راه فراری داشتم،

محنت و رنج خزان این گونه جان‌فرسا نبود

گر نشاطی در دل از عیش بهاری داشتم

تکیه کردم بر محبت، همچو نیلوفر بر آب

اعتبار از پایه‌ی بی‌اعتباری داشتم

پای بند کس نبودم، پای بندم کس نبود

چون نسیم از گلشن گیتی گذاری داشتم

آه، سیمین! حاصلم زین سوختن افسرده است

همچو اخگر دولت ناپایداری داشتم!...

سیمین بهبهانی

دریا

آه، ای دل! تو ژرف دریایی:

کس چه داند درون دریا چیست

بس شگفتی که در نهان تو هست

وز برون تو هیچ پیدا نیست

تیغ خورشید با بُرندگیش

دل دریای تیره را نشکافت

موج مهتاب آن غبار سفید

اندرین راز سبز، راه نیافت

روی دریا دوید بوسه‌ی باد

لیک، از وی اثر به جای نماند

چلچراغ ستارگان در او

شب شکست و سحر به جای نماند

آه، ای دل! تو ژرف دریایی

هیچ کس درنیافت راز تو را

کس ز سُکرِ نگاه، باده نریخت

ساغر دلکش نیاز تو را

سوختی... سوختی ز گرمیِ عشق،

همه چون یخ فسرده‌ات گفتند!

هر تپش از تو جان سختی داشت،

خلق، خاموش و مرده‌ات گفتند!

با همه تیرگی که در دریاست،

بس کسان رخت سوی او بردند

باز دریا هزار مونس داشت،

گر چه نگشوده راز وی، مُردند!

خون شد این دل ز درد تنهایی،

کس چرا سوی او نمی‌آید؟

آه! دریاست دل، چرا در او

کس پی جست و جو نمی‌آید؟

سیمین بهبهانی

گول ایمیش

بولبولون ناله‌ی جـانسوزینه باعث گـول ایمیـش

گوله هم عاشیقِ سـرگشتـه اولان بـولبـول ایمیـش

من دئیردیم کی، او مه مهر و وفـا صـاحیبی‌دیـر

دئمه بس، مهر و وفـادن او اوزی غافیل ایمیـش

داشا تـأثیـر ائلـه‌دی آهیــم اودیـله یـاندی

بیر اثر ائتمه‌دی اول شوخه، نـه آهـن‌دل ایمیـش

پیرِ میخانه سـوزون شیـخ قبول ائیلـه‌دی دون

آدم اولادی‌دیر، حقّا کی، هلـه قـابـل ایمیـش

یوخدور عاشیق، دئدی اول مه، منه سندن غیری

گیزلی منـدن، دئمـه، بیگانه‌لـره مایل ایمیـش!

عشقه دل ویرمز ایدیم، بارِ غمیـن بیلسـه‌ایـدیـم

نه بیلیم، عشقدن عشّاقـه بـلا حـاصیـل ایمیـش؟

واحـدا، مشکـل ایشـه خلقـده صبـر اوسـا اگر

اولو تدریج ایله آسان، هـر ایـش مشکل ایمیـش

علی آقا واحد

لعلین خیالی

عشقین تمام نشئه‌سی دیوانه لیکده‌دیر

میخانه‌نین ملاحتی مستانه لیکده‌دیر

جاهل‌لر ایله عارفین اولماز علاقه‌سی

حال اهلینین تکاملی فرزانه لیکده‌دیر

لعلین خیالی کونلومه دولسا، عجب ده‌گیل

گیزلین خزینه‌نین چوخی ویرانه لیکده‌دیر

یئتمز وفاسی آخره نامرد اولان‌لارین

شخصین بوتون دیانتی مردانه لیکده‌دیر

واحد! اگر چی صنعته قیمت وئریرسه خلق

شعرین ده قدر و قیمتی دردانه لیکده‌دیر

واحد

ایندی

کونول غم چکمه یار آچمیش جمالیندن نقاب ایندی

خجالت‌دن اوزون تورپاغه سورتور آفتاب ایندی

او سرو نازنینین قامتی سانکی قیامت دیر

کی سالمیش خاطیر احبابه شوق انقلاب ایندی

طواف کوی جانان قصدین ائتمیش عشق چاووشی

بو یوزدن آذری اوغلو اولوبدور فیض‌یاب ایندی

همیشه اهل عشقی بی‌ریالیق نیک‌نام ائیلر

نولا، عالم قیلور اهل ریادن اجتناب ایندی

اومید وصلینه بیر نازنینه اعتماد ائتدیم

بو شیدا کونلومه هجرینده ائیلر مین عذاب ایندی

دم اورمش یوسف شادی زلیخای محبتدن

اولور معشوقه سیندن خسته عاشیق کامیاب ایندی

اول آهو گوزلونین گویا کی گورموش زلف پرچینین

قاچوب دشت خطاده گیزله‌نوبدیر مشکناب ایندی

مریده بنده‌ی پیر مغانم، عشق فیضیندن

نه ایسترسه‌م، اولور میخانه‌لرده مستجاب ایندی

من اول ساغرپرست و رند و عیاش کهن سالم

منه حرمت قیلوب تعظیم ائدر جام شراب ایندی

سیزینله بیز گوروش‌مگ آرزوسین چوخدان ائتمیش‌دیک

داریخما، فطرته یازسن‌ده، واحد، بیر جواب ایندی

علی آقا واحد

یاخشیدیر

بیر نفر اهل وفا مین بی‌وفادن یاخشیدیر

بیر صداقت اهلی مین اهل ریادن یاخشیدیر

هانسی گول دیر حسنده سندن گوزه‌ل دیر، سئوگیلیم

هانسی بولبول عشقده من بینوادن یاخشیدیر

قاشلارین چرخین هلالیندن، اوزین خورشیددن

صورتین آیینه‌ی گیتی نمادن یاخشیدیر

بیر داها خالین گوزه‌ل‌لیک آرتیریر رخسارینه

بیر غلط سوزدیر دیمشلر، آغ قارادان یاخشیدیر

گوزلرین صحرای چین آهولریندن دل فریب

عنبرین گیسولرین مشک خطادن یاخشیدیر

صحتی بیمار، عشقین کعبه‌ی کوینده‌دیر

اهل درده خاک راهین توتیادن یاخشیدیر

مین بلا طوفانی، قوپسا، ذره گلمه‌ز عینیمه

رخنه گورمز هر بنا کیم ابتدادن یاخشیدیر

جاهله تبلیغ عرفان ایله‌ملک آسان ده‌گیل

دیده‌ی خفاش ایچون ظلمت ضیادن یاخشیدیر

واحد،انصافاً دیسین تبریزده دوستوم اعتماد

گنجلرده هانسی شاعر «بی‌ریادن» یاخشیدیر

علی آقا واحد

کونول

دیل بیلن سوز آنلایان بیر نازلی یار ایستر کونول

لاله‌دن، گول‌دن گوزه‌ل بیر نوبهار ایستر کونول

اعتبارین گورمه‌ینجه سئومه‌رم بیر دیلبری

نازنین مهپاره‌لردن اعتبار ایستر کونول

هر قارا زولفون اسیری اولمارام بوندان سورا

ایندی عالم اوزگه‌دیر، خوش روزگار ایستر کونول

اوینایوب، گولمه‌ک، دانیشماق، عیش و نوش ایامیدیر

بولبول شیدا کیمی مین لاله‌زار ایستر کونول

هر طرف گول‌دیر، چیچک‌دیر بئیله آزاد ئولکه‌میز

دائم اوز خوشبخت خلقین بختیار ایستیر کونول

بیز سووه‌ت خلقین حقیقتله سئوون عاشق‌لریک

خائنی، ادنانی یوردومدان کنار ایستر کونول!

بختور، واحد، او کس‌لر دیر بو خوش عالمده‌دیر

هر زمان بو شن حیاتی پایدار ایستر کونول!

علی آقا واحد

ترپنمه، آماندیر

ترپنمه آماندیر، بالا، غفلتدن آییلما!

آچما گوزونو، خواب جهالتدن آییلما!

لای لای، بالا، لای لای

یات، قال دالا، لای لای!

آلدانما، آییقلیقدا فراغت اولا هیهات!

غفلتده کئچنلر کیمی لذت اولا هیهات!

بیدار اولانین باشی سلامت اولا، هیهات!

آت باشینی یات، بستر راحتدن آییلما!

لای لای، بالا، لای لای

یات، قال دالا، لای لای!

آچسان گوزونو رنج، مشقت گوره‌جکسن

ملتده غم، امتده کدورت گوره‌جکسن

قیلدیقجا نظر ملته حیرت گوره‌جکسن

چک باشینا یورغانینی، نکبتدن آییلما!

لای لای، بالا، لای لای

یات، قال دالا، لای لای!

بیر لحظه آییلدینسا قوتار جانینی، یوخلا

آت تریاکینی، چک،‌بابا قلیانینی، یوخلا

اینجینسه ساغین وئر یئره سول یانینی، یوخلا

ایللرجه شعار ائتدیگین عادتدن آییلما!

لای لای، بالا، لای لای

یات، قال دالا، لای لای!

گوز نوری‌دیر اویقو، اونو، دور ائتمه گوزوندن

یول وئرمه مبادا چیخا بیر لحظه سوزوندن

اما ائله برک یوخلاکی، حتی گئت اوزوندن

آفاقی دوتان شور و قیامتدن آییلما!

لای لای، بالا، لای لای

یات، قال دالا، لای لای!

صابیر

نظر خلقده پاک اول

جهد ائیله سن آنجاق نظر خلقده پاک اول

مخلوقی ایناندیر

خاصیتین اود اولسادا، اطوارده خاک اول

سوک عالمی، یاندیر

خلقین نظرین جلب ائله قورشاغه قبایه

مجلوب عیون اول

هر حیله و بیژلیکله گیر، البته، عبایه

ایمانه ستون اول

سعی ائیله کی، ساققال اوزانیب اوچ چره‌ک اولسون

پاپاق اونا نسبت

قورشاق‌دا، بیلیرسن کی، اون آرشین گره‌ک اولسون

تفضیله نه حاجت

قویما یئره تسبیحینی، ال چکمه دعادن

اوراد اوخو دایم

مجلسده چکیب دوت اوزونو، اول نجبادن

سوز سویله ملایم

ایشته گئیینیب مذهبی، ایمانی بوروندون

پک محترم اولدون

ایندی نظر خلقده سن پاک گوروندون

اهل کرم اولدون

باشدان آیاغا امن و آمان اولدی وجودون

زهد ایله بیتیشدین

نولماق دیله‌ییر دینسه همان اولدی وجودون

مقصوده یئتیشدین

وقت اولدوکی، ایندی ائده‌سن عالمی تالان

دوت قویما قاچانی

حکم ایندی سنیندیر، دخی چک ایشلره سامان

ییغ مشکل آچانی

دول عورته بیداد ائله، ایتامه خیانت

خوف ائتمه اجلدن

مکر ایسه اوزون قیل، اوخو شیطانه ده لعنت

شاد اول بو عملدن

ال چکمه حیل‌دن

تزویر و دغل‌دن

ایمانی‌ده وئرسن

وئرمه پولی الدن

صابیر